Categoriearchief: interimpredikant

Niet elke tijdelijke predikant is interim, maar elke interimpredikant is tijdelijk

Klaas-Willem de Jong – Met enige regelmaat krijg ik op internet of anderszins stukjes onder ogen waarin een predikant als ‘interim’ wordt gepresenteerd – of zichzelf als zodanig afficheert – maar dat helemaal niet is. Bedoeld wordt nogal eens: tijdelijk. Maar soms is de pretentie groter, gaat het inderdaad om interimwerk maar ontbreken daarvoor de kwalificaties.

Gekwalificeerd – Wat is een interimpredikant? De kerkorde blijft op deze vraag het antwoord schuldig. De website van de PKN biedt meer info over de interimpredikant in een documentje van 2 A4-tjes. Dit document definieert de interimpredikant als volgt: ‘Interim-predikanten zijn gespecialiseerd in gemeenteopbouw. Ze geven tijdelijke ondersteuning aan kerkelijke gemeenten die te maken hebben met verandering, crisis of conflicten. De duur van deze ondersteuning kan variëren van enkele maanden tot maximaal twee jaar.’ Uit het vervolg wordt duidelijk dat een interimpredikant wat extra’s in huis heeft: hij heeft ‘een tweejarige opleiding tot interim-predikant gevolgd of anderszins deze competenties verworven.’ De landelijke dienstenorganisatie van de PKN heeft een aantal interimpredikanten in dienst die op verzoek gedetacheerd kunnen worden naar een (wijk)gemeente. Soms komt de vraag uit de gemeente zelf, soms bevelen kerkvisitatoren het aantrekken van een interimmer aan of doet een vertrekkende predikant een suggestie in die richting. Uiteindelijk staat echter voorop dat de (wijk)gemeente – of althans haar kerkenraad – het moet willen. Het landelijke Mobiliteitsbureau bemiddelt de interimpredikanten in de landelijke dienst. Niet altijd is er iemand beschikbaar. Daarom put het Mobiliteitsbureau tevens uit de groep Interimpredikanten In Between, een groep hiertoe gekwalificeerde predikanten binnen de Bond van Nederlandse Predikanten. Het is daarom niet verstandig een tijdelijk predikant interimmer te noemen, behalve als die behoort tot deze aparte groep tijdelijke predikanten en interimwerk verricht.

Rollen – Wat doet een interimpredikant? Ook daarover verschaft het aangehaalde document helderheid. Er worden vier rollen onderscheiden. De eerste is die van overbrugger. Soms is er in een vacaturetijd net iets meer nodig dan een consulent of een ander die het lopende werk doet. In het algemeen kan deze rol ook goed worden vervuld door een gemeentepredikant of kerkelijk werker met ervaring. Een gekwalificeerde interimmer is voor situaties als deze meestal niet nodig. Een predikant of kerkelijk werker in tijdelijke dienst volstaat. Dat ligt wezenlijk anders bij de drie overige rollen. De volgende is die van de rouwbegeleider, ingezet bij een gemeente die na lange tijd afscheid moet nemen van een predikant of een situatie – denk bij het laatste bijvoorbeeld aan het sluiten van een kerkgebouw, het opheffen van wijken, enzovoort. De rouwbegeleider helpt ruimte scheppen voor iets nieuws. In het verlengde daarvan ligt de beleidsbegeleider. Die stimuleert de ontwikkeling van nieuw beleid. Tot slot is er de rol van crisisbegeleider. Gemeenten komen soms in heftige situaties terecht waar ze zelf niet goed weg mee weten. Vertrouwen moet herwonnen worden. De vier rollen kunnen lang niet altijd even scherp onderscheiden worden. In alle gevallen is de (wijk)gemeente overigens ‘in control’. De interimpredikant sluit een contract met de (wijk)gemeente waarin beschreven staat welke werkzaamheden verricht moeten worden en welke doelen daarbij voor ogen staan.

Tijdelijk – Een belangrijke basisregel is dat een interimpredikant tijdelijk is en in principe geen – of in ieder geval niet direct aansluitend een – beroep aanneemt naar de (wijk)gemeente waar hij of zij werkzaam is geweest. Alleen op deze manier kan de interimpredikant vrij zijn werk doen, zonder dat hij zichzelf in beeld speelt als de nieuwe predikant, of anderen ook zelfs maar het idee hebben dat hij dat doet. Een interimpredikant moet namelijk soms lastige beslissingen voorstellen, harde woorden kunnen spreken. Hij mag nooit in de verleiding komen zijn toon te matigen vanwege andere persoonlijke belangen. Om de tijdelijkheid te onderstrepen is er een maximum gesteld aan de inzet: twee jaar. Een heel enkele keer kan langer nodig zijn, maar de bedoeling is steeds dat de gemeente zélf verder gaat. Langere aanwezigheid zou dat in de weg kunnen staan, ook omdat gestaag een bepaalde afhankelijkheid van de kan groeien. Daarom: niet elke tijdelijke predikant is interim, maar elke interimpredikant is tijdelijk.

Wie meer wil weten over het interimpredikantschap kan terecht in R. Brouwer & J. van Ark & J. Oortgiesen (red.), Voorganger als voorbijganger. Het interim-predikantschap van de toekomst (Zoetermeer: Boekencentrum 2013).

Klik HIER voor mijn blog over de meer specifieke vraag of een interimpredikant consulent kan zijn.

N.B. Ik heb de opleiding tot interimpredikant met goed gevolg afgesloten en ben lid van In Between.

Interim-predikant: betrokken buitenstaander

Waar veranderingen plaatsvinden binnen de kerk kan de inzet van een interim-predikant gewenst zijn. Maar hoe werkt dat, interimpredikant zijn? Een praktijkverhaal.

Kader – Sinds kort werk ik 16 uur per week voor de periode van 12 maanden ergens in Nederland waar twee gemeenten gefuseerd zijn. Eén van de gemeenten in de fusie is vacant, in de andere gemeente werkt een collega. Via het mobiliteitsbureau van de Protestantse Kerk is een interim-predikant aangezocht. De opdracht is begeleiding rond deze fusie op bestuurlijk en pastoraal vlak. Daarnaast ga ik een keer per maand voor in deze gemeente.

Taak en rollen – Een interim-predikant is geen tijdelijke gemeentepredikant. Eén van de eerste afspraken ging over de afbakening van mijn takenpakket en de formulering van de opdracht. Dit betekent concreet dat ik een uitvaart of catechese niet zal gaan doen. Dat is voor mij wennen: tot voor kort was ik gemeentepredikant en deed ik dit werk gewoon. Het was ook voor de kerkenraad en gemeente wennen. Met een interim-predikant haal je andere deskundigheid in huis én een beperking qua uren. Het helpt mij om de onderscheiden rollen van de interim-predikant als leidraad te gebruiken. Dat zijn er drie: overbruggen, begeleiden van veranderingen en reconstrueren, zo leerde ik bij de opleiding tot interim-predikant. Al werkend in de praktijk ontdek ik dat deze rollen in elkaar grijpen. Hoe goed gedocumenteerd je vooraf ook bent, met hoeveel mensen je ook spreekt, gaandeweg ontdek je de ‘olifantenpaadjes’ in de gemeente: dat wat altijd zo gaat (of niet), de ongeschreven regels, de verwachtingen en teleurstellingen van mensen. In alle contacten en vergadercircuits is werk te doen in deze drie rollen, en dat is af en toe best ingewikkeld.

Interim & predikant – Het woord ‘interim’ associeert men vaak met het stereotype beeld van de niets en niemand ontziende interimmanager die orde op zaken komt stellen en vervolgens vertrekt. Ik sta voor de combinatie van interim en predikant: ik doe dit werk als predikant. De taal en traditie van Bijbel, theologie en kerk zet ik in waar dat nuttig en nodig is, het is ook mijn motivatie om dit type werk te doen. Daarnaast zitten in mijn gereedschapskist kennis en vaardigheden op het gebied van procesbegeleiding, gespreksvoering en meer.

Graag maak ik het volgende onderscheid: de interim-predikant zal in eerste instantie iets meer gericht zijn op de zaak, en daarin met enige distantie opereren. Van daaruit zal zij werkrelaties aangaan in de gemeente. Een gemeentepredikant verbindt zich aan een gemeente, en zal vanuit deze verbinding inzetten op nabijheid en de benodigde distantie aanhouden.

Positie – Kerkordelijk is mijn positie ‘adviseur van de kerkenraad’. Dit geeft mij de vrijheid om zaken aan de orde te stellen die gevoelig liggen. Ik neem deze ruimte en leg direct óók de verantwoordelijkheid bij de gemeente om dit op te pakken. Het gaat om de toekomst van deze gemeente, met de eigen geschiedenis van hoogte- en dieptepunten. Dit geeft ook gelijk een zwakte van het interim-predikantschap aan: hoewel een jaar een behoorlijke tussentijd is, is het per definitie tijdelijk. Het kan heel goed gebeuren dat er ‘ja’ gezegd wordt tegen een advies en dat later blijkt dat men toch ‘n

ee’ doet. Dat is één van de frustrerende aspecten waar je als interim-predikant tegen moet kunnen.

Alida Groeneveld is interim-predikant en voorzitter van ‘In Between’, netwerk van interim-predikanten.

Met toestemming overgenomen van ‘Woord & Dienst’ januari 2017.