Interim-predikant: betrokken buitenstaander

Waar veranderingen plaatsvinden binnen de kerk kan de inzet van een interim-predikant gewenst zijn. Maar hoe werkt dat, interimpredikant zijn? Een praktijkverhaal.

Ds. Alida Groeneveld – voorzitster InBetween

Kader – Sinds kort werk ik 16 uur per week voor de periode van 12 maanden ergens in Nederland waar twee gemeenten gefuseerd zijn. Eén van de gemeenten in de fusie is vacant, in de andere gemeente werkt een collega. Via het mobiliteitsbureau van de Protestantse Kerk is een interim-predikant aangezocht. De opdracht is begeleiding rond deze fusie op bestuurlijk en pastoraal vlak. Daarnaast ga ik een keer per maand voor in deze gemeente.

Taak en rollen – Een interim-predikant is geen tijdelijke gemeentepredikant. Eén van de eerste afspraken ging over de afbakening van mijn takenpakket en de formulering van de opdracht. Dit betekent concreet dat ik een uitvaart of catechese niet zal gaan doen. Dat is voor mij wennen: tot voor kort was ik gemeentepredikant en deed ik dit werk gewoon. Het was ook voor de kerkenraad en gemeente wennen. Met een interim-predikant haal je andere deskundigheid in huis én een beperking qua uren. Het helpt mij om de onderscheiden rollen van de interim-predikant als leidraad te gebruiken. Dat zijn er drie: overbruggen, begeleiden van veranderingen en reconstrueren, zo leerde ik bij de opleiding tot interim-predikant. Al werkend in de praktijk ontdek ik dat deze rollen in elkaar grijpen. Hoe goed gedocumenteerd je vooraf ook bent, met hoeveel mensen je ook spreekt, gaandeweg ontdek je de ‘olifantenpaadjes’ in de gemeente: dat wat altijd zo gaat (of niet), de ongeschreven regels, de verwachtingen en teleurstellingen van mensen. In alle contacten en vergadercircuits is werk te doen in deze drie rollen, en dat is af en toe best ingewikkeld.

Interim & predikant – Het woord ‘interim’ associeert men vaak met het stereotype beeld van de niets en niemand ontziende interimmanager die orde op zaken komt stellen en vervolgens vertrekt. Ik sta voor de combinatie van interim en predikant: ik doe dit werk als predikant. De taal en traditie van Bijbel, theologie en kerk zet ik in waar dat nuttig en nodig is, het is ook mijn motivatie om dit type werk te doen. Daarnaast zitten in mijn gereedschapskist kennis en vaardigheden op het gebied van procesbegeleiding, gespreksvoering en meer.

Graag maak ik het volgende onderscheid: de interim-predikant zal in eerste instantie iets meer gericht zijn op de zaak, en daarin met enige distantie opereren. Van daaruit zal zij werkrelaties aangaan in de gemeente. Een gemeentepredikant verbindt zich aan een gemeente, en zal vanuit deze verbinding inzetten op nabijheid en de benodigde distantie aanhouden.

Positie – Kerkordelijk is mijn positie ‘adviseur van de kerkenraad’. Dit geeft mij de vrijheid om zaken aan de orde te stellen die gevoelig liggen. Ik neem deze ruimte en leg direct óók de verantwoordelijkheid bij de gemeente om dit op te pakken. Het gaat om de toekomst van deze gemeente, met de eigen geschiedenis van hoogte- en dieptepunten. Dit geeft ook gelijk een zwakte van het interim-predikantschap aan: hoewel een jaar een behoorlijke tussentijd is, is het per definitie tijdelijk. Het kan heel goed gebeuren dat er ‘ja’ gezegd wordt tegen een advies en dat later blijkt dat men toch ‘nee’ doet. Dat is één van de frustrerende aspecten waar je als interim-predikant tegen moet kunnen.

Alida Groeneveld is interim-predikant en voorzitter van ‘In Between’, netwerk van interim-predikanten.

Met toestemming overgenomen van ‘Woord & Dienst’ januari 2017.